Türk Okçuluğunda İsabetli Atış İçin Yapılması Gerekenler “Hatra ve Ferke”

Geleneksel Okçulukta dikkat edilmesi gereken birçok detay var. Bu detaylardan belki de en özeli doğru tutuş ve bırakışı sağlayan hatra ve ferkedir. Yaydan çıkan okun, okçuluk tabiriyle “temiz atış” olması için oldukça önemli olan bu hareketin elbette tamamlayıcı unsuru, doğru tutuştur.

Mevzu-i bahis hareketler, hem Osmanlı hem de Memlük okçuluk risalelerinde de hemen tüm tafsilatıyla izah edilir. Mesela, Ok Meydanı Şeyhi Abdullah Efendi’nin XVII. Yüzyılın ikinci yarısında kaleme aldığı, Kavâ’idü’r-Remy (Ok Atıcılığının Kuralları) isimli eserde bu usule dair önemli bilgiler vardır.

Söz konusu iki hareketin öncelikle izahatını yapmak meselenin tam olarak izah edilmesi için yerinde olacaktır:

Ferke: Yayın kirişini çeken elin, baş ve işaret parmaklarının bırakış anı itibariyle bir hilal gibi geriye doğru açılması.

Hatra: Yayı tutan elin okun çıkış anı itibariyle hedefine daha hızlı varması için yayın ileri doğru atılması.

Söz konusu usulle ilgili yukarıda belirtilen eserin 39b varağında şu ifadeler geçer: “Bir hafif hareketle hiç olmasa yarım arpa kadar kamçı/ferke yaparsa, oku daha şiddetli ve darplı çıkar.”, “…düz yumruk ile kürsüden bir parmak aşağı okun ucu geldiğinde , yarım nefesten daha az hafif bekletip, ondan sonra yen ağzına kadar kamçı yapsa ve ok dokunsa, kürsüden atılan oka göre yüz geze yakın daha fazla menzil alır.”

49a: “Oku atma anı geldiğinde, salavat parmağıyla baş parmak arasına gökten yağmur damlası sızmazdı.”, 40a: “…atıştan sonra şehadet parmağını ve baş parmağını açıp iki parmaktan hilal resmi çıkartmalıdır.”, 40b: “Hatra, yayın çekilip atışın yapılacağı anda sağ el ile atış yaptığında kabzayı tutan sol eli de ileri doğru hareket ettirerek oku da da hızlandırmaktır.”

Kavâ’idü’r-Remy, Abdullah El Katib, Çeviri: İlhan Uçar, İstanbul, 2025